Meyve sebze halleriyle ilgili yasa çalışmaları Türkiye genelinde faaliyet gösteren 195 toptancı halini yakından ilgilendiriyor. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Özkan, hallerin sebze ve meyvenin gerçek değerinde alınıp satılmasını engellediği görüşünde. Özkan'a göre soğuk hava deposuz hallerde her yıl 12 milyon tona yakın ürün çöpe gidiyor.
 
 
 
Türkiye'de meyve sebze hallerine çeki-düzen verecek yasa çalışmaları sürüyor. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Burhan Özkan, Türkiye ve Avrupa'daki hallerin durumunu inceledi. Özkan'ın bulgularına göre Türkiye'de 195 toptancı hali faaliyet gösteriyor. Bunların büyük bir kısmı ilçe ve beldelerde, birbirine çok yakın mesafede hizmet veriyor. Küçük hallerde piyasa fiyatı oluşamıyor ve çiftçi ürününü değerinde satamıyor. Türkiye'nin 43 milyon tonluk yıllık meyve ve sebze üretiminin yüzde 30'u altyapısı zayıf olan hallerde zayi oluyor. Çöpe giden miktar birçok ülkenin meyve sebze üretiminden daha fazla.

Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü Başkanı Prof. Dr. Burhan Özkan, Türkiye'de hallerin birbirine yakın ve rastgele inşa edildiğini söyledi. Özkan'a göre birbirine yakın kurulan hallerin başlıca sorumlusu belediyeler. Çünkü belediyeler halleri bir rant kapısı olarak görüyor. Yeni kurulan her belediye, ilk önce kendisine bir hal açıyor. Hale giren her üründen yüzde 2 rüsum bedeli alıyor. Ancak hale yatırım yapmıyor. Soğuk hava deposu ve analiz laboratuvarı inşa etmiyor. Satılamayan ürünler soğuk hava deposu yerine çöpe gidiyor. Aynı zamanda sağlıksız ürünlerin piyasaya çıkmasına neden oluyor. Türkiye'de 195 toptancı hali faaliyet gösterirken bu sayı Fransa'da 30, İspanya'da 32. Türkiye'de ise sadece Antalya Kumluca'da 15 kilometre içerisinde 7 tane hal var. Mavikent ile Beykonak halleri arası 30 metre. Özkan, mahsulün değerinde satılması için hallerin birleştirilerek sayılarının 50'ye indirilmesini önerdi. Prof. Dr. Özkan, "Hallerin mutlaka modernizasyonu sağlanmalı. Birbirine yakın haller birleştirilerek altyapısı uygun hale getirilmeli. Bundan sonra da açılacak hallerin kriterleri belirlenerek analiz laboratuvarı, soğuk hava deposu olmayan hallerin açılışına izin verilmemeli" diye konuştu.

AVRUPA'DA HALLER ŞİRKETİN, RÜSUM YOK

Özkan'ın yaptığı araştırmaya göre, Türkiye'deki hallerin çoğunun altyapısı zayıf. Günümüz şartlarına uymuyor. Modernizasyonu yapılmıyor. Tüketici taleplerine de cevap veremiyor. Analiz laboratuvarı ve soğuk hava deposu olan hal sayısı 10'u geçmiyor. Avrupa ülkelerinde hal var ama, yasası yok. Hallerin çoğu şirket statüsünde. Altyapı sorunları yok. Belediyeler de rüsum almıyor. Sayıları da Türkiye'deki gibi çok fazla değil. Her komisyoncunun işyerinde soğuk hava deposu bulunuyor. Bütün faaliyetler bilgisayar ortamında izleniyor.