Çizelge 2’de göçürüleceği gibi dünyada üretilen bitkisel yağ miktarının ürünler bazında incelendiğinde 2004/5 döneminde dünya genelinde yaklaşık 115 milyon ton olarak gerçekleşmiştir.

Çizelge 2: Dünya Bitkisel Yağ Üretimi verileri.

Kaynak: Oil World Annual,2006.

1.2. Türkiye Yağlı Tohumlar Ekiliş ve Üretim verileri:

Çizelge 3’de Türkiye’nin yağlı tohumlar üretimine ait veriler görülmektedir. Türkiye’nin yağlı tohumlar ekim alanı 1.282.000 ha, üretim miktarı ise 2.346.000 ton olarak gerçekleşmiştir.

Çizelge 3: Türkiye Yağlı Tohumlar Ekiliş ve Üretim verileri.

Kaynak: Oil World Annual,2006.

Çizelge 4’de görülebileceği gibi ülkemizin 2004/05 döneminde toplam bitkisel yağ üretimi 1.061.000 ton olarak gerçekleşmiştir. Bitkisel yağ üretiminde ayçiçeği yağı yaklaşık % 45,6 ile ilk sırayı alırken, % 20,6 ile pamuk çiğidi yağı ikinci sırayı almıştır.

 Çizelge 4.: Türkiye Bitkisel Yağ Üretimi (2004/05 Dönemi)

Kaynak: Oil World Annual,2006.

Çizelge 5’de görülebileceği gibi ülkemiz bitkisel yağ iç talebini karşılayabilmek için 2005’de 954.500 ton bitkisel yağ  ithalatı gerçekleştirmiştir.

Çizelge 5: Türkiye’nin Bitkisel Yağ İthalatı (ton)

Kaynak: Oil World Annual,2006

1.3. Türkiye Bitkisel Yağ Tüketimi verileri:

Türkiye’de kişi başına yıllık yağ tüketimi 2005 yılında, Çizelge 6’da Türkiye Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği’nin verilerine göre yaklaşık 19 kg/yıl civarındadır. Buna karşın Avrupa Birliği ülkelerinde kişi başına yıllık bitkisel yağ tüketimi 41 kg/yıl ile Türkiye ortalamasının iki katından daha fazladır.

Çizelge 6.: Türkiye’de Yağ (likit+margarin) Tüketimi

Kaynak: Türkiye Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği, (www.bysd.org)

1.4. Türkiye’de Kanola Üretim Olanakları:

Kanola bitkisinin kışlık çeşitlerinin Ülkemizde uygun iklim koşullarında buğday ile ekim nöbetine girmesi sonucu ekim nöbeti zenginleşebileceği gibi  yağ açığının kapatılmasına da önemli katkısı olacaktır. Bu bitkinin yetişmesi için uygun iklim koşulları Ege, Çukurova, Akdeniz, Güneydoğu Anadolu’nun pamuk, Marmara bölgesinin Trakya kesiminde ise ayçiçeği ve buğday ekilen alanlarında mevcuttur.

Türkiye’de bir çok yağ fabrikası ham madde yetersizliğinden kapasitesinin ancak yaklaşık %40 seviyesinde üretim yapmaktadır. Sadece Trakya bölgesinde 54 civarında kapasitesi 2 milyon tonun üzerinde ayçiçeği ürününü işleyen yağ fabrikası bulunmaktadır. Bu fabrikaların ürün işleme kapasitesi Türkiye'nin bitkisel yağ ihtiyacının tamamından fazlasını işleyebilecek düzeydedir. Türkiye ayçiçeği üretimi 850-950.000 bin ton arasında yetersiz bir düzeyde olduğundan bu yağ fabrikaları hammadde yetersizliğinden kapasitelerinin ancak % 30-40’ını kullanmaktadırlar. Oysa ayçiçeğinin olmadığı dönemde olan Temmuz ayından itibaren fabrikalar kanola ürünü işleyerek kapasitelerini değerlendirme şansına sahip olabilirler.

            Bunun yanında kolza olarak isimlendirdiğimiz erusik asit oranı yüksek olan çeşitlerden elde edilen yağlar sanayide, elektrik trafolarında, bioyakıt (biodizel) olarak Fransa ve Almanya gibi Avrupa ülkelerinde kullanılmaktadır.

1.5. Kanola’dan Biodiesel (Biyomotorin) Alternatif Yakıt Üretim Olanakları:

Biodiesel yada biyomotorin, bitkisel (kanola, soya, aspir, mısır  gibi) ve  hayvansal yağların metil alkol (veya etil alkol) ile katalizör eşliğinde üretilen, diesel yakıtına alternatif bir yakıttır. Diesel yakıtı ile çalışan bütün motorlarda yakıt olarak kullanılabilmektedir. Ham bitkisel yağlar, lokanta ve yemek fabrikaları atık yağları, bozulmuş acılaşmış yağlar, mezbaha atıkları olan hayvansal yağlar aynı şekilde ve yöntemle esterleştirilip biodisele dönüştürülebilmektedir.

Diesel motorlarda değişiklik yapmadan %20 bitkisel yağ + %80 diesel yakıt karışımı doğrudan bütün Dünyada çevre dostu bir yakıt olarak kullanılmaktadır.  Bazı ülkelerde B20 adı ile satışı yapılan motor yakıtının bileşimi, motorin içerisine %20 oranında bitkisel yağ katılarak elde edilmektedir. Bu şekilde elde edilen yakıtın diesel yakıtına göre maliyetinin daha düşük olduğu ve performans değerlerinin diesel yakıtına yakın olduğu belirtilmektedir.

Biodisel üretiminde 3 ton kanola ürününden yaklaşık 1.2 ton yağ ve 1.8 ton küspe elde edilmektedir. Elde edilen 1.2 yağa, 120 kg metanol karıştırılarak yapılan işlemlerden, bu karışımdan 1.2 ton biodisel yakıtı ve 120 kg gliserin (sabun ana maddesi) elde edilmektedir.

Biodisel kullanımı Türkiye açısından değerlendirilirse şu sonuçlar ön plana çıkmaktadır.

·         Üretilecek biodisel çok az zararlı bileşikler içermesi nedeniyle alternatif çevre dostu bir yakıt olarak Türkiye'nin büyük şehirlerinde görülen çevre kirliliğine çözüm olabilecektir.

·         Ülkemizin petrole olan ihtiyacı bakımından dışa bağımlılıktan kurtulmasına yardımcı ve uzun vadeli enerji açığımıza çözüm olacaktır.

·         Yağ bitkileri üretimi ile ülkemiz tarımsal potansiyeli daha etkin kullanabilecek ve yeni iş olanakları sağlanacaktır. 

Biodiesel üretimde Almanya da  DIN 51606  ve   A.B.D de  soya bitkisinden  elde  edilen Biodiesel için ASTM  normları mevcuttur. Bu  normlara uygun üretilmiş biodiesel güvenli bir şekilde bir çok ülkede  kullanılmaktadır. Biodiesel 21’ i aşkın ülkede üretilmektedir. Bu ülkelere bu yıl   Japonya ve Çin’de katılmıştır. Örneğin Almanya’ da yıllık  Biodisel üretimi 450.000 ton civarındadır ve 900’ü aşkın petrol istasyonunda kullanıcıların hizmetine sunulmuştur. Yapılan planlara göre 2005 yılında  diesel ihtiyacının  %2,2, 2020 yılında ise %4’ ü biodiesel ile karşılanacaktır. 

2. İKLİM VE TOPRAK İSTEKLERİ:

            Kanola bitkisi kışlık ve yazlık olarak yetiştirilebilmektedir. Ülkemizde genellikle kışlık kanola tarımı yapılmaktadır. Kışlık kanola kışa kar altında -15 ^oC'ye kadar dayanıklıdır. Ancak kışa girerken kuvvetli bir kök oluşturması ve rozetleşmesini tamamlamış olması gerekmektedir. Bunun içinde Ekim ayı başında tavlı toprağa ekilmeli ve çıkışı sağlanmalıdır. Eğer kuraklık nedeniyle kuruya ekilmişse bir çıkış suyu verilmesi zamanında bitki çıkışını ve kış gelmeden bitkinin yeterince kuvvetlenmesini sağlar. Kışa zayıf giren kanola bitkileri soğuktan sıfırın altındaki sıcaklıklarda zarar görmektedir. Kışlık kanolanın sıcaklık isteği toplamı 2300-2500 ^oC'dir. Yazlık kanola daha çok ılıman iklim bölgeleri olan Ege ve Akdeniz'de yetiştirilmektedir.

            Kanola bitkisi çok kumlu su tutma kapasitesi zayıf topraklar dışında hemen hemen her toprakta yetişmektedir. Toprak yüzeyinin tesviyesi iyi olmalıdır, su tutan, göllenen tarım alanlarında zarar görebilmektedir. En iyi yetiştiği toprak humuslu derin yapılı nötr veya hafif alkali ve hafif asit (pH:6.5-7.5 arası) topraklardır.

3. TOPRAK HAZIRLIĞI:

            Kanola tohumu çok küçük ve çimlendikten sonra toprak yüzeyine çıkış gücü düşük olduğundan tohum yatağının düzgün, ince, bastırılmış olarak iyi hazırlanması gerekmektedir. Hububat hasadından sonra kanola ekilecekse, gölge tavında veya düşen yağışlardan sonra pulluk ile 15-20 cm derinlikte sürüm yapılarak anız toprağın altına gömülür. Daha sonra goble disk ve tırmık çekerek ince, bastırılmış bir tohum yatağı hazırlanır. Kanola ayçiçeği, mısır veya pamuk yerine ekilecekse hasatta kalan saplar tırmıkla tarla dışına çıkarılır. Daha sonra eğer tarla otlu veya çiğnenmiş ise sürülerek, otsuz ise kazayağı veya goble disk ve tırmık ile tohum yatağı keseksiz olarak hazırlanır. Gerekirse ekimden önce ve sonra toprağın yüzeyinin düzgün olması ve bastırılması için merdane çekilmelidir.

4. EKİM ZAMANI:

            Ekim zamanı toprak ısısı ile yakından ilgilidir. Çimlenmenin iyi olabilmesi için toprak ısısı en az 10-12 oC olmalıdır. Bundan daha yüksek sıcaklıkta tohumların çimlenme ve çıkışı daha hızlı olur. Kanola ekim zamanı Trakya-Marmara, Ege, Güneydoğu Anadolu, Marmara, Orta Anadolu ve Karadeniz Bölgelerinde 15 Eylül-15 Ekim tarihleri arasında yapılmalıdır. Eylül ve Ekim ayı içerisinde düşecek yağışlar toprağa ekilen kanola tohumlarının çıkmasına yardımcı olacaktır. Bu şekilde iyi çıkış yapan kanola bitkileri kışa 6-8 yaprak arasında (rozet devresi) girer ve kuvvetli bir kök sistemi geliştirerek –20 ^oC varan soğuklardan zarar görmez. Eğer kanola ekimleri Kasım ayına sarkarsa çıkış yavaş ve fidelerde çok zayıf olduğundan soğukların başlaması ile sıcaklık -8 ^oC ve altına düştüğünde genç fideler zarar görmektedir. Bu nedenle kanola ekiminde geç kalınmamalıdır.

5. TOHUMLUK:   

            Ekolojik kanola tarımında tohumluğun önemi büyüktür. Sofralık bitkisel yağ üretiminde içeriğinde erusik asit ve küspesinde glukozonalat içermeyen kanola tohumluğu kullanılmalıdır. Çiftçiler kendi hasat ettikleri üründen kesinlikle tohumluk olarak ayırmamalıdır. Çünkü kanola bitkisi önemli oranda yabani hardal türleri ile melezlendiğinden ikinci yıl hasat edilen ürün tohumluk olarak ekildiğinde hasat edilen ürünün yağında erusik asit ve küspesinde glukozanalat oranı artabilir. Bu nedenle her yıl kontrollü olarak üretilen sertifikalı tohumlukların üreticiler tarafından alınması gerekmektedir. Ekimi tercih edilecek kanola tohumluğu ekileceği bölgede denenmiş, çimlenme oranı yüksek, üretim izinli ve kış soğuklarına dayanıklı olması gerekmektedir.

Ülkemizde kışlık olarak Elvis, Embleme, ES Hydromel, PR46W31, Nelson, Smart Likord, Licrown, Oase, Bristol, Californium, Capitol, Eurol ve yazlık olarak Heres, SARY, Orkan, Gladiator ve Licasmos çeşitleri üretim izinlidir. Üreticiler ekecekleri kanola tohumu seçiminde aşağıdaki konulara dikkat etmelidirler.

-          Her yıl kanola üreticileri mutlaka sertifikalı yeni tohumluk ekmelidirler.

-          Ekilecek tohumlukların temiz, çimlenme oranı ve çıkış gücü yüksek olmalıdır.

-          Verim düşüklüğüne neden olmamak için, hastalık ve zararlılara dayanıklı kanola tohumluğu tercih edilmelidir.

-          Ekilecek tohumluklar tohumla geçen hastalılara karşı ilaçlanmalıdır.

6. EKİM ŞEKLİ:

            Kanola ekimi üretim koşullarında, küçük tohumları ekebilen mekanik (şanzımanlı) hububat ekim makinesi ile 15-20cm sıra arası ve 4-5 cm sıra üzeri olacak şekilde ekilebilmektedir. Dekara 400-500g arası tohumluk yeterli olmaktadır. Ekim derinliği 2 cm civarında olmalıdır. 1 m² de 60 ile 70 arasında bitki sıklığı yeterli olmaktadır.

Aşırı sık ve derin ekimden kaçınılmalıdır. Derin ekimde çıkışlar mütecanis olmaz, geç kalır ve kışa iyice gelişmeden gireceğinden zarar görür. Sık ekim içinde aynı zayıf gelişme söz konusudur. Zayıf kök yapısına sahip kanola bitkileri kış soğuklarından önemli ölçüde zarar görmektedir (Şekil: 1).

            Bazı gevşek yapıdaki topraklarda ekimden sonra merdane geçirilirse çıkış iyi olmaktadır.